HAI VIÊN GẠCH LỆCH

Thiền sư Ajahn Brahm 

 (Ảnh: Internet)

Chúng tôi cạn kiệt sau khi mua xong mảnh đất làm tự viện. Mà còn thêm nợ nữa. Mảnh đất thật trơ trọi, không nhà cửa, một túp lều cũng không. Suốt mấy tuần lễ đầu chúng tôi phải ngủ trên các cánh cửa cũ mua rẻ trong bãi phế liệu. Chúng tôi kê bốn góc cửa lên gạch làm giường (dĩ nhiên làm gì có nệm - chúng tôi tu ở rừng mà!). 

Sư cả được dành cho cánh cửa tốt nhứt bằng phẳng. Còn tôi có cánh cửa với cái lỗ bự xộn, chắc là cái lỗ của tay nắm. Tôi mừng thấy tay nắm đã được tháo gỡ, nhưng còn cái lỗ nằm chình ình giữa cánh cửa làm giường ngủ của tôi. Tôi đùa rằng bây giờ tôi không cần bước xuống giường để đi vô cầu tiểu nữa! Tuy nhiên sự thật là gió cứ luồn qua lỗ hổng đó nên nhiều đêm tôi nào có ngủ được. 

Là sư nghèo đi xây tự viện, chúng tôi không đủ tiền thuê thợ - chỉ nói tới vật liệu là thấy đủ ngán rồi. Vì thế tôi phải học xây cất, như cách làm móng, cách đổ bê-tông, cách xây gạch, cách lên mái, cách thiết kế hệ thống ống nước, vân vân. Tôi phải học toàn bộ công việc. Lúc sống đời cư sĩ tôi chỉ biết lý thuyết vật lý và dạy ở trường trung học chớ có làm công việc tay chân nào đâu. Sau mấy năm dùi mài tôi tạm gọi có tay nghề khá và từng lập một đội ngũ mà tôi gọi là đội BBC (Buddhist Building company, Công ty Xây dựng Phật giáo). Tuy nhiên lúc bắt tay vào việc mới thấy không phải là dễ. 

Xây gạch trông có vẻ rất dễ, chỉ việc lót một bay hồ bên dưới rồi đặt viên gạch lên, gõ góc này vài cái góc kia vài cái là xong, chớ có gì là khó. Nhưng không phải vậy đâu. Lúc mới vô nghề tôi làm y như vậy, nhưng hễ tôi gõ đầu này xuống thì đầu kia trồi lên, gõ lại đầu kia thì gạch bị đùa ra xéo xẹo. Tôi kéo gạch vô, cái góc tôi gõ lúc ban đầu nhô cao hơn. Mời bạn thử làm xem!

Là nhà sư tôi có thừa kiên nhẫn và thì giờ nên chi tôi cứ gò tới gò lui để công trình xây gạch được toàn hảo; tôi không nề hà tốn công hay thời gian. Cuối cùng tôi hoàn thành bức tường đầu tay và tôi bước lui đứng ngắm. Cũng ngay hàng thẳng lối đó chớ. Nhưng khi nhìn kỹ thì - ô hô - có hai viên gạch méo xẹo trông rất dị hợm. Chúng là hai “con sâu làm rầu nồi canh.” Chúng làm hỏng trọn bức tường!

Lúc đó hồ đã cứng rồi nên không sao kéo hai viên gạch lệch cho ngay ngắn lại được. Tôi trình Sư cả xin bỏ bức tường ấy để xây lại - thậm chí làm cho nó mất xác luôn cũng nên. Làm mà hư nên tôi rất tức tối. Sư cả không cho, và bức tường đứng yên!

Hôm đưa các khách đầu tiên đi tham quan khu chùa mới cất, tôi cố tránh bức tường gạch tôi xây. Tôi không muốn bất cứ ai nhìn thấy nó. Nhưng một ngày nọ, khoảng ba bốn tháng sau, có một vị khách nhìn thấy bức tường trong lúc đi bách bộ với tôi. Ông bất chợt khen: 
“Ồ, bức tường đẹp quá!”

Ngạc nhiên, tôi nghĩ ông khách chắc đã bỏ quên mắt kíến trong xe hoặc mắt ông rất kém. Tôi bèn nói: “Thưa có hai viên gạch lệch làm hỏng cả bức tường kìa!” 
“Vâng, tôi có thấy hai viên gạch lệch đó. Nhưng tôi cũng có thấy 998 viên gạch khác rất ngay ngắn.” Vị khách vừa nói ra những lời làm thay đổi hẳn cái nhìn của tôi về bức tường, về tôi và về nhiều khía cạnh khác của cuộc sống.

Tôi sững sờ. Trong hơn ba tháng qua, đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy những viên gạch khác trên bức tường, những viên gạch nổi bật cạnh hai viên gạch lệch. Bên trên, bên dưới, bên trái, bên phải của hai viên gạch lệch đó là những viên gạch ngay hàng thẳng lối rất đẹp mắt. Đã vậy, những viên gạch hoàn hảo có nhiều, rất nhiều so với hai viên gạch lệch đó. Trước đây mắt tôi chỉ tập trung vào hai lỗi của mình và không thấy được gì khác hơn. Đó là lý do tại sao tôi không muốn nhìn cũng như không muốn để người khác ghé mắt vào bức tường. Đó cũng chính là lý do tôi muốn phá hủy nó. Giờ thấy được những viên gạch đẹp rồi tôi nghĩ nó không còn trông xấu xí nữa. Chính vậy mà vị khách mới khen “bức tường đẹp quá.” Bức tường ấy vẫn còn đứng vững đây sau hai mươi năm và tôi không còn nhớ đâu là hai viên gạch lệch hết. Tôi hầu như không còn nhìn thấy có chút lỗi nào nữa cả.

Biết bao nhiêu người trong chúng ta đã dứt bỏ mối quan hệ của họ hoặc ly dị nhau bởi vì họ chỉ nhìn thấy “hai viên gạch lệch” nơi bạn họ. Biết bao nhiêu người trong chúng ta từng tuyệt vọng, thậm chí từng nghĩ đến việc tự vẫn, bởi vì chúng ta chỉ nhìn thấy trong chúng ta “hai viên gạch lệch”. Sự thật, có rất nhiều, rất nhiều viên gạch tốt, viên gạch hoàn hảo ở bên trên, bên dưới, bên trái, bên phải của hai viên gạch lệch ấy, nhưng chúng ta chưa nhìn thấy mà thôi. Và mỗi lần nhìn chúng ta hay chăm chú vào các lỗi lầm. Rồi chúng ta chỉ thấy toàn lỗi lầm, nghĩ chỉ có lỗi lầm, và muốn phá đổ tất cả. Đáng buồn thay, nhiều lúc chúng ta đã lỡ đập vỡ “một bức tường đẹp!”

Tất cả chúng ta đều có hai viên gạch lệch, nhưng cũng có những viên gạch toàn hảo, nhiều và rất nhiều so với những viên gạch lệch. Khi chúng ta nhận ra điều này thì sự việc không hẳn là xấu xa. Không những chúng ta có thể sống hoà với chính mình, kể cả những lỗi lầm của mình, mà còn có thể sống vui với mọi người. Một tin không vui cho các luật sư ly hôn, nhưng là tin tốt cho các bạn có gia đình. Phải không các bạn?

Tôi có dịp kể giai thoại này khá nhiều lần. Lần nọ có nhà xây cất đến gặp tôi và bật mí cho một bí mật nghề nghiệp. Ông nói: “Nhà thầu chúng tôi lúc nào cũng bị sơ hở hết. Nhưng chúng tôi nói với khách hàng rằng đó là những ‘nét đặc thù’ mà các nhà chung quanh không hề có. Rồi chúng tôi tính thêm vài ngàn đô-la nữa!” 

Như vậy “nét độc nhứt vô nhị” trong nhà bạn có thể phát xuất từ những lỗi lầm xây cất. Cũng giống như vậy, những gì bạn cho là lỗi của mình, của bạn mình, của cuộc đời nói chung có thể là những “nét độc nhứt vô nhị” làm phong phú thêm đoạn đời của bạn nếu bạn không đặt trọng tâm vào chúng.

(Trích sách: Mở rộng cửa tâm mình)

THẮP SÁNG NGỌN ĐUỐC CHÍNH MÌNH

        Có một nhà sư nọ vì muốn tìm cầu chân lý nên không quản ngại ngày đêm khổ nhọc, suốt một chặng đường dài ông mới đến được một ngôi làng thì bầu trời đã tối om. Vừa bước chân vào làng ông đã thấy một chiếc đèn lồng sáng choang, từ phía con hẻm vắng do ai đó cầm đi. Chợt có tiếng người la lên: “Hôm nay có anh bạn mù vừa thăm bạn về!” Nhà sư nghe nói thế trong lòng nghĩ thầm, mù mà xách đèn lồng đi đâu vậy?

         Mắt thấy tai nghe nhưng vẫn còn bán tín bán nghi nên vị tu sĩ mới hỏi lại anh bạn khi nãy, phải thật anh ta mù chăng? Người kia trả lời: "Dạ đúng thật anh ta đã mù!" 

         Rồi nhà sư và gã mù chạm mặt nhau bởi ánh sáng của chiếc đèn lồng, nhà sư liền hỏi: “Dạ thưa thí chủ, cậu có thật là một người mù không?” Chàng trai mù liền trả lời: “Vâng đúng như vậy nhà sư ạ, tôi từ khi có mặt ở thế gian này đã mất đi đôi mắt sáng. Nhà sư hỏi tiếp: “Cậu đã không thấy đường, tại sao lại xách theo chiếc đèn lồng?” Chàng trai mù đáp: “Bây giờ là buổi tối, nếu không có ánh đèn chiếu sáng, mọi người trên thế gian này cũng đều sẽ giống như tôi, không trông thấy gì cả, chính vì vậy tôi phải thắp một ngọn đèn”.

         Nhà sư dường như có phần hiểu ra, nên nói: “Thì ra cậu muốn chiếu sáng cho những người khác?” Chàng trai mù liền đính chính: “Không ạ, tôi chỉ vì chính mình.” Nhà sư hỏi: "Tại sao phải vì chính mình chứ?" Chàng trai mù hỏi lại nhà sư: "Ông có bao giờ đi trong đêm tối, mà bị những người đi đường khác đụng phải chưa?” Nhà sư trả lời: "Cũng có đôi lúc bị người khác đụng phải." Chàng trai mù nghe xong, liền nói tiếp: "Nhưng tôi thì chưa bao giờ bị người khác đụng phải, vì tôi xách theo chiếc đèn lồng mỗi khi trời tối, vừa để soi sáng đường cho nhiều người khác và để họ trông thấy tôi."

         Ngay câu nói này, nhà sư lập tức ngộ ra chân lý có sẵn ngay nơi thân này chẳng phải tìm cầu nơi khác mà ngửa mặt lên trời than rằng: “Ta đã hành cước trên 20 năm đi khắp chân trời góc biển, bôn ba nghìn dặm để tìm Phật, thật không ngờ Phật là chính mình."

         Con đường thiết lập hạnh phúc, dẫn đến bình yên lâu dài phải được chính mỗi cá nhân thực hiện, không ai có thể làm giúp cho ta, ta làm ác cũng từ thân miệng ý và ta làm tốt cũng từ đó mà ra, người khôn ngoan sáng suốt sẽ chọn điều tốt, điều lành để làm. Cuộc sống thế gian nếu nhiều người thiếu đạo đức, thì xã hội sẽ dễ dàng bị loạn lạc và sẽ sống trong đau khổ lầm mê.

         Khi chúng ta đạt được một cái gì như ý muốn thì ngay đó, có sự ganh ghét tật đố, có sự lo lắng sợ hãi, và có tham lam ích kỷ. Đức Phật bảo hãy đến đây và tu tập để giải thoát! Dĩ nhiên chúng ta không phải dễ dàng sống theo tuệ giác của Thế tôn, chúng ta phải chịu khó, chịu khổ và bằng lòng với hiện tại, sống trong ít muốn biết đủ và có sự điều độ hài hòa.

         Như chúng ta đã biết, cuộc đời đức Phật trải qua nhiều giai đoạn: giai đoạn một là đắm mê dục lạc ở thế gian, giai đoạn hai là thấy rõ được sự tác hại của nó mà bỏ hết tất cả để vượt thành xuất gia, giai đoạn ba là do Ngài biết cách điều hòa thân tâm và siêng năng tinh tấn tu hành mà giác ngộ thành Phật viên mãn.

         Phật tính sáng suốt cũng giống như một ngọn đèn, chỉ cần ta thắp sáng nó lên thì bao nhiêu bóng tối đều tan biến mất. Thế cho nên, chúng ta hãy vì người khác, để thắp sáng ngọn đèn của chính mình! Như vậy, trong bóng tối vô minh của đời người, chúng ta mới cảm nhận được sự bình yên hạnh phúc ngay tại đây và bây giờ mà chẳng tìm cầu đâu xa….Phật dạy: "Hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi. Thắp lên với chánh pháp."

 (Nguồn: Đạo Phật Ngày Nay)

Tu là chuyển nghiệp

          Với người tu thiền giữ được tâm an định là điều quan trọng. Bình thường khi được khen ta thấy vui, khi bị chê ta thấy buồn, khi bị người khác chửi mắng ta thấy tức giận, thậm chí chỉ nghe phong thanh người khác nói xấu mình ta cũng thấy tức tối, bực bội. Nếu ta không biết cách kiềm chế cảm xúc của mình giữ cho tâm mình lặng thì khi ngồi thiền thật khó mà định được. Ngồi thiền mà cứ nghĩ đến chuyện vui buồn, bực bội, giận dữ, lo lắng thì khó mà đạt được kết quả.

          Đoạn trích sau từ bài viết "Tu có chuyển được nhân quả không?" trong tuyển tập "Tu là chuyển nghiệp" của Hòa thượng Thích Thanh Từ.

 HT Thích Thanh Từ

          Thế nên, tất cả mọi khó khăn, những lời xúc não, nếu chúng ta biết tu, tâm sáng suốt hóa giải tất cả thì được an vui.

          Một lần khác Phật đi giáo hóa vùng Bà La Môn, các tu sĩ Bà La Môn thấy đệ tử của mình theo Phật nhiều quá, nên ra đón đường Phật chửi. Phật vẫn thong thả đi, họ đi theo sau chửi. Thấy Phật thản nhiên làm thinh, họ tức, chận Phật lại hỏi:

- Cù Đàm có điếc không?

- Ta không điếc.

- Ngài không điếc tại sao không nghe tôi chửi?

- Này Bà La Môn, nếu nhà ông có đám tiệc, thân nhân tới dự, mãn tiệc họ ra về, ông lấy quà tặng, họ không nhận thì quà ấy về ai?

- Quà ấy về tôi chứ ai.

- Cũng vậy, ông chửi ta, ta không nhận thì thôi.